Rozpoczęcie projektu Ravensbruck.pl – perspektywy wspomnień

1 kwietnia br. Fundacja na Rzecz Kobiet JA KOBIETA rozpoczęła projekt Ravensbruck.pl – perspektywy wspomnień. Głównym celem projektu jest powstanie otwartej, przyjaznej i nowoczesnej strony internetową, która zgromadzi materiały ze zbiorów muzealnych trzech podmiotów (Muzeum Martyrologii „Pod zegarem” w Lublinie , Muzeum „Pawiak” w Warszawie i Muzeum w Tykocinie) oraz Instytutu Pamięci Narodowej, które łączy tematyka projektu. 

Byłe więźniarki KL Ravensbruck przedstawią swoje wspomnienia, swoją perspektywę spojrzenia na temat, wykorzystane zostaną istniejące, rozproszone aktualnie, notacje i materiały dokumentalne. Ważne jest aby strona zachęcała do współpracy osób z zewnątrz w tym także drugie i trzecie pokolenie byłych więźniarek, posiadających dokumenty, zdjęcia oraz inne świadectwa przeżyć związanych z pobytem w obozie Ravensbruck, czasem II wojny światowej i decydujących się na ich wirtualne upublicznienie. Podmioty zaangażowane w projekt stworzą Komitet Sterujący, którego ideą przewodnią będzie upublicznienie materiałów dotyczących ofiar KL Ravensbruck w jednym miejscu. Zaplanowane są spotkania z młodzieżą i Świadkami Historii mające na celu upamiętnienie ofiary KL Ravensbruck w Lublinie, Tykocinie i Warszawie. Przewidywanym rezultatem projektu jest zaangażowanie młodego pokolenia w proces upamiętniania. Zależy nam na nowoczesnej formie prezentacji tematu, dotarciu do jak największej liczy osób. W obliczu odchodzenia świadków wydarzeń chcemy w jak najbardziej wiarygodny sposób przekazać emocje, odczucia i stany ducha więźniarek i pozwolić młodym ludziom dowiedzieć się, co myślały i czuły gdy trafiły do obozu KL Raavensbruck. Dlatego też prosimy wszystkich, którzy mają jakiekolwiek dokumenty, spisane wspomnienia czy inne pamiątki związane z obozem Ravensbruck o podzielenie się nimi z Fundacją JA KOBIETA w celu umieszczenia ich na stronie.

Projekt zakończy się w grudniu b.r., strona jednak będzie działała dalej a informację na niej będą aktualizowane.

Partnerami projektu są: Muzeum Martyrologii „Pod zegarem” w Lublinie , Muzeum „Pawiak” w Warszawie i Muzeum w Tykocinie oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Projekt jest finansowany przez Muzeum Historii Polski w ramach programu Patriotyzm Jutra.

If this is a woman – Sarah Helm

W niedzielnym wydaniu „The Guardian” z 18 stycznia 2015 roku zwróciła moją szczególną uwagę Yvonne Roberts swoją recenzją książki Sarah Helm pt: „If this is a woman”: Ravensbruck, hitlerowski obóz koncentracyjny dla kobiet, od środka. 

Po pierwsze z powodu uroczystych obchodów 70.tej rocznicy oswobodzenia obozu Auschwitz Birckenau, a po drugie i może przede wszystkim dlatego, jak zauważyła i podkreśliła sama recenzentka, obóz wybudowany przez Heinrich Himmlera w przepięknej, spokojnej scenerii wybrzeża morza bałtyckiego został zepchnięty na margines historii nazistowskich zbrodni ludobójstwa. Książka S. Helm stała się silną kobiecą odpowiedzią na: „If this is a man”, relację Primo Leviego z 1947 roku dotyczącą jego mrocznych przeżyć 

w obozie Auschwitz. 

Tak jak Auschwitz był zbrodnią przeciwko Żydom, tak Ravensbruck był zbrodnią przeciwko kobietom. Historia obozu i relacje dotyczące tego co się tam wydarzyło trafiały najczęściej do przypisów różnych publikacji, słynni historycy, tacy jak Robert Faurrison negowali istnienie komór gazowych, a świadkowie, którzy ocaleli milczeli ponieważ sądzili, że nikt nie da im wiary w to co przeżyli, w tym mniejszym od innych obozie, schowanym przez lata za tzw. ”Żelazną kurtyną”.

 Jedyny nazistowski obóz koncentracyjny dla kobiet w Ravensbruck powstał w maju 1939 roku i przeznaczony był dla 3tyś.osób. Tymczasem w lutym 1945 mieścił nawet 46 473 kobiet. I to jakich kobiet? Tylko niewielką liczbę stanowiły kobiety pochodzenia żydowskiego, większość stanowiły kobiety z 20 różnych krajów m.in. Węgier, Francji, Holandii, Polski, Związku Sowieckiego, a około 20 z Wielkiej Brytanii. 

Rzucone w wir ludobójstwa, okrucieństwa, rozpaczy, degradacji wykazały się niezwykłą odwagą, przyjaźnią, lojalnością, heroizmem i ponad ludzką wytrwałością i wyjątkową silną wolą przetrwania. Kobiety, które były matkami, żonami, lekarzami, nauczycielami akademickimi czy też drobnymi złodziejkami lub prostytutkami nie tylko przetrwały ale także zabezpieczyły dowody przemycając dokumenty obozowe tego co się stało i działo na terenie obozu. Germain Tillion, etnolog, była badaczka życia afrykańskich grup etnicznych podczas swojego pobytu w obozie, ryzykując życiem, prowadziła codzienne zapiski, dzięki którym, podczas odbywających się procesów zbrodniarzy wojennych, mogła przedstawić niezbędne fakty oraz dowody, nawet te najbardziej przerażające po to by uchronić je przed zapomnieniem. 

Jak udało im się przetrwać ten koszmar? Yvonne Roberts odpowiada, że aby poznać prawdę Sarah Helm podróżowała do Polski, Francji, Holandii , Izraela i innych części naszego globu by osobiście poznać kobiety, które ocalały i którym udało się przeżyć pobyt w obozie Ravensbruck, aby porozmawiać z ich dziećmi, właśnie po to, by wypełnić luki w ich skąpych biografiach, dotrzeć do dokumentów, listów, do osobistych przeżyć.

Zdaniem Y. Roberts zwierzenia 77 ”królików” doświadczalnych opisanych przez S.Holm daje świadectwo bestialstwa jakie miało miejsce za murami Ravensbruck. Od 1942 roku zaczęto przeprowadzać eksperymentalne operacje medyczne, o których mimo nadanej w maju 1944 roku audycji radiowej z Buckinghamshire, Międzynarodowy Czerwony Krzyż nic nie zrobił.

Dzieci rodzące się w obozie skazane były na zagładę poprzez głód, co było najczęstszą przyczyną ich śmierci. W ciągu niespełna 8 miesięcy umarło ich 600. Te które przetrwały były sterylizowane. W obozie zamordowanych zostało 50 tyś kobiet, bądź to w komorze gazowej, zastrzelonych czy też zmarło w wyniku niewolniczej pracy, braku żywności i warunków sanitarnych. Zadziwiający jest fakt, że 120 tyś kobiet , które trafiły do obozu udało się jednak przeżyć. Jedna z ocalałych: Dr. Loulou Le Porz miała swoją „rodzinę „ w bloku nr 10. To ona opowiedziała S. Helm, że „ Przestałyśmy wierzyć w dobro ludzkiej natury. Musiałam się jej nauczyć od nowa.” A po chwili dodała:” Ale to zajęło mi sporo czasu.”

I właśnie by uchronić przed zapomnieniem powstają dowody takie jak „If this is a Woman” Sarah Helm, wydawnictwo Little Brown, które pozostają w pamięci na zawsze.

Opracowanie Ewa Kurek 

tutaj recenzja w języku angielskim http://www.theguardian.com/books/2015/jan/18/if-this-is-

a-woman-review-inside-ravensbruck-camp-women-sarah-helm-profoundly-moving

Bohaterki z Ravensbruck na facebooku

Z inicjatywy licealistów z Wrocławia powstała strona poświęcona upamiętnieniu bohaterskich kobiet z obozu koncentracyjnego Ravensbruck, znajdziemy na niej wywiady i wspomnienia ocalałych Ravensbryczanek. 

 Zachęcamy do polubienia i śledzenia: https://www.facebook.com/bohaterkizravensbruck/timeline

spektakl pt. „Noc wigilijna”

Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej

w Warszawie

ma przyjemność zaprosić

5 lutego o godz. 16.00

do siedziby Centrum Edukacyjnego IPN im. J. Kurtyki

w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 21/25

na

spektakl pt. „Noc wigilijna” 

przygotowany przez młodzież z grupy teatralnej TESPIS

działającą przy LXXXIII Liceum Ogólnokształcącym im. Emiliana Konopczyńskiego
w Warszawie pod opieką p.Ewy Bednarczyk i p.Anny Krzykowskiej

w ramach projektu „O tym nie można zapomnieć …

 - spotkania z kobietami, które przeszły pieklo obozów i łagrów”

Słowo wstępne wygłosi p. Barbara Oratowska, kierownik Muzeum Martyrologii
„Pod Zegarem” o/ Muzeum Lubelskiego.

Spektakl jest swobodną adaptacją sztuki autorstwa Zofii Pociłowskiej, późniejszej absolwentki ASP w Warszawie i artystki – rzeźbiarki.
Zofia napisała ją w czasie pobytu w obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbrück.

Uwięzione wystawiły sztukę po kryjomu w wigilijny wieczór 1942 r.

Tekst sztuki pt. „Noc wigilijna” znajduje się w zbiorach 

Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” w Lublinie.

Anioł, Zofia Pociłowska-Kann, ceramika

KL Ravensbrück – „Odzyskać z niepamięci - O tym nie można zapomnieć...”

Projekt „Odzyskać z niepamięci - KL Ravensbrück” prowadzony jest nieprzerwanie (pod różnymi nazwami) od 2004 roku. W wyniku pierwszych spotkań byłych więźniarek, z młodymi wolontariuszami, powstała wówczas pierwsza publikacja pt. „Odzyskać z niepamięci”, wydana przez Fundację na Rzecz Kobiet - JA KOBIETA. Ideą projektu jest zachowanie od zapomnienia ofiar i historii hitlerowskiego obozu
koncentracyjnego dla kobiet KL Ravensbrück. 

Obóz działał w latach 1939-45 przez jego piekło przeszło 132 tys. kobiet 28 narodowości, zginęło około 92 tys., w tym ok. 40 tys. Polek. Więźniarki były wykorzystywane do prac niewolniczych, na rzecz firm niemieckich, poddawano je torturom psyhicznym i fizycznym, przeprowadzano zbrodnicze doświadczenia pseudomedyczne – w większości na młodych Polkach. 

Operacjom kostnym i mięśniowym poddano 86 więźniarek, w tym 74 Polki, więźniarkom wstrzykiwano też bakterie. Wyzwolenie obozu przez Armię Czerwoną niosło ze sobą kolejne cierpienia i rażące przykłady łamania praw człowieka.

Celem naszych działań jest promocja praw człowieka i jednostki, w kontekście jednego z najtragiczniejszych przykładów ich łamania w historii ludzkości. Także działanie na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na wiek i płeć. Kieruje nami potrzeba upowszechniania przemilczanej historii i martyrologii kobiet KL Ravensbrück. W podejmowanych działaniach pokazujemy, ku przestrodze dla żyjących i przyszłych pokoleń, że taki dramat nie powinien nigdy więcej się powtórzyć. Dramat który człowiek zgotował człowiekowi. 

Historia obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück dotknęła bezpośrednio - najbliższe nam osoby, były więźniarkami KL Ravensbrück. Znalazły się tam po Powstaniu Warszawskim. Nasze działania biorą się z potrzeby serca – jesteśmy częścią tej społeczności Kobiet, to nasze Babcie, Mamy, Ciocie, Teściowe, Przyjaciółki... Wszystkie one doświadczyły traumy pobytu w KL Ravensbrück. Jednocześnie były i są to kobiety zdeterminowane w swoim przyznawaniu się do polskości, w walce o polskość, w walce o tożsamość naszego narodu, i prawo jednostki do wolności. Działamy po to żeby zachować od zapomnienia wspomnienia naocznych Świadków Historii/Świadków Czasu.

Archiwizujemy efekty naszych działań dla przyszłych pokoleń - nie tylko Polaków. Poprzez działania dt. polskiej historii chcemy praktycznie stosować/wdrażać ideę solidarności międzypokoleniowej, a także solidarności między kobietami, jak również uczyć tolerancji i ważności praw człowieka, w kontekście jednego z najtragiczniejszych przykładów ich łamania, w historii ludzkości.

Ważna jest dla nas tożsamość historyczna, chcemy poznać się nawzajem i zrozumieć problemy, powody podejmowania decyzji, chcemy dowiedzieć się „skąd pochodzimy”. Pokazać, zwłaszcza młodemu pokoleniu, jak fascynujące rzeczy mają do powiedzenia osoby starsze i walczyć z stereotypowym postrzeganiem seniorów. 

Projekt realizujemy w szczególności dla żyjących Świadków Historii, ich rodzin, bliskich, zmarłych Ravensbruczanek. Ludzi wrażliwych, dla których tożsamość historyczna jest ważna - do młodych i do starszych, kobiet i mężczyzn. Polaków i innych ofiar represji nazistowskich. Polonii, mieszkańców różnych krajów dotkniętych lub/i zainteresowanych tematem. Potencjalnych wolontariuszy, w 

każdym wieku, chcących zaangażować swój czas na rzecz intensywnej realizacji projektu.

Adresatem projektu są osoby zainteresowane kształceniem świadomości obywatelsko-politycznej w m.in. instytutów naukowych, muzeów, nauczycieli, metodyków nauczania. Instytucji polskich i międzynarodowych, organizacji pozarządowych, osób indywidualnych, które zainteresowane są współpracą. Celem projektu jest propagowania idei, tworzenia projektów i publikacji na temat zanikającej pamięci.

Zaplanowane działania:

- Prace nad uchwaleniem ustawy o dniu pamięci, spotkania z politykami i instytucjami, współpraca przy tworzeniu ustawy.

- Dotarcie do byłych więźniarek, które są żywymi świadkami historii, spotkania indywidualne i grupowe, nagrania wywiadów, audio i video, archiwizacja zdjęć i wspomnień.

- Edukacja młodzieży na drodze dialogu międzypokoleniowego - poprzez spotkania z więźniarkami, spotkania edukacyjne, debaty, projekty specjalne.

- Zaangażowanie nauczycieli i uczniów we wspólną pracę nad projektem i spotkania z byłymi więźniarkami.

- Wydawnictwo – opracowanie i publikacja wydawnictw upamiętniających i kultywujących pamięć o ofiarach obozu, oraz martyrologii więźniarek.

- Prace nad stworzeniem muralu/murali w przestrzeni miejskiej, w celu budowania masowej świadomości historii obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück.

Całość artykułu http://uczyc-sie-z-historii.pl/pl/projekty/zobacz/192

  

Przygotowywania do święta Wszystkich Zmarłych

28 października 2014 r. grupa uczennic z LXXXIII L O im. Emiliana Konopczyńskiego pod opieką pani Anny Krzykowskiej oraz  LXIII L O im. Lajosa Kossutha pod opieką pani Doroty Myśliwskiej odwiedziła na cmentarzu Powązki Wojskowe i posprzątała przed świętem Wszystkich Zmarłych symboliczny grobowiec poświęcony pamięci pomordowanych i rozstrzelanych w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. 

Uczennicom i ich nauczycielkom towarzyszyły pani Alicja Kubecka, była więźniarka obozu i pani Anna Klimowicz, pracownik BEP IPN, koordynująca projekt „O tym nie można zapomnieć.. – spotkania z kobietami, które przeszły piekło obozów i łagrów”. Zespoły uczniowskie z obu tych szkół już kolejny raz biorą udział w realizacji tego projektu. Młodzieży i ich nauczycielkom składamy podziękowania.

Pokolenia złączone pamięcią

Z okazji 70. Rocznicy wywózki mieszkańców Tykocina do obozów koncentracyjnych, w ramach projektu „Pokolenia złączone pamięcią”, Muzeum w Tykocinie – Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku zorganizowało w dniach 20-23 maja 2014 r. wycieczkę-pielgrzymkę do obozów koncentracyjnych: Gross-Rosen, Sachsenhausen i Ravensbruck dla rodzin byłych więźniów.

W wycieczce wzięły udział 3 pokolenia: dzieci, wnukowie i prawnuki ofiar nazizmu oraz urodzony w obozie Ravensbruck. Po 70 latach od tego tragicznego wydarzenia dla mieszkańców Tykocina, udaliśmy się tam, by zrozumieć cierpienia naszych matek, ojców, dziadków i pradziadków oraz oddać hołd tym, których prochy zostały rozwiane z kominów krematoryjnych na obcej ziemi. Podczas wyjazdu został zrealizowany materiał do dokumentalnego filmu ”ECHO” reż. Karol Kalisty, a premierowy pokaz odbył się w czasie Uroczystości Rocznicowej 27 maja 2014r.