Obchody 70 rocznicy oswobodzenia KL Ravensbruck

2015 – to szczególny rok, w którym mija 70 rocznica oswobodzenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego w Ravensbruck

Uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2011 roku kwiecień został ustanowiony miesiącem pamięci o ofiarach niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Ravensbruck. Realizując powyższą uchwałę Senatu w dniu 9 kwietnia br. w Senacie RP odbędzie się seminarium „Odzyskać z niepamięci KL Ravensbruck.” Obchody rocznicowe, które będą odbywały się w Polsce i w Niemczech, objął honorowym patronatem Prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Główne uroczystości zaplanowane są na terenie b. KL Ravensbruck i odbędą się 18 i 19 kwietnia br. Będzie to Msza św. w intencji polskich więźniarek pod przewodnictwem ks. abp. Andrzeja Dzięgi, otwarcie wystawy „Tajne nauczanie Polek w KL Ravensbruk” przygotowanej na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego przez Danutę Drywa – pracownika naukowego z b. KL Stutthof i  Barbarę Oratowską – kierownika Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” Oddział Muzeum Lubelskiego oraz prezentacja rezultatów V edycji Ogólnopolskiego Projektu Edukacyjnego „O tym nie można zapomnieć” realizowanego przez Biuro Edukacji Publicznej IPN we współpracy z Fundacją na Rzecz Kobiet JA KOBIETA i Fundacją MECENAT SZTUKI.

Dnia 26 kwietnia br. w kaplicy Cudownego Obrazu Matki Boskiej na Jasnej Górze odprawiona zostanie uroczysta Msza św. w intencji zamordowanych i umęczonych więźniarek KL Ravensbruck. We wszystkich wydarzeniach na terenie Polski i Niemiec uczestniczą żyjące b. więźniarki ich rodziny oraz młodzież. Szczegółowe informacje o obchodach można znaleźć pod linkiem  

Krótka historia KL Ravensbruck

W listopadzie 1938 r. na rozkaz Heinricha Himmlera grupa więźniów z pobliskiego KL Sachsenhausen rozpoczęła budowę obozu dla kobiet położonego w Meklemburgii 85 km na północny zachód od Berlina. Ravensbruck przejął funkcje głównego obozu kobiecego, pełnionego wcześniej przez KL Lichtenburg. Pierwsza grupa kobiet - więźniarek dotarła do obozu w marcu 1939 r. Początkowe plany zakładały umieszczenie w nim 15 000 więźniarek, obóz systematycznie był rozbudowywany. Oszacowano, że przez bramy KL Ravensbruck przeszło prawie 132 000 kobiet i dzieci z 27 narodowości. Najliczniejszą grupą narodowościową w liczbie ok. 40 000 były Polki, z czego przeżyło ok. 8 000, przede wszystkim z rodzin inteligenckich: nauczycielek, działaczek polonijnych, harcerek, uczennic gimnazjów i studentek. Wiele Polek trafiło tu z oddziałów Armii Krajowej  oraz z Powstania Warszawskiego. Wśród uwięzionych były również dzieci. Więźniarki umierały z głodu, zimna, wycieńczenia niewolniczą pracą i chorób. Były mordowane pojedynczo i masowo. Od 1942 r. kobiety wycieńczone i niezdolne do pracy uśmiercano w komorze gazowej. Prochy spalonych w krematorium i na stosach topiono w pobliskim jeziorze Schwedt. W latach 1942-1944 w KL Ravensbruck przeprowadzano zbrodnicze doświadczenia medyczne na więźniarkach – w większości na młodych Polkach. Eksperymentom pseudomedycznym poddano ok. 86 więźniarek, w tym 74 Polki. Operowane ( w języku obozowym nazywane królikami) miały zostać uśmiercone, by zatrzeć ślady zbrodniczej działalności. Dzięki konspiracji i międzynarodowej solidarności większość królików przeżyło. Dziś została ich garstka, garstka obciążonych wstrząsającymi wspomnieniami i fizyczną niemocą. Jednak wszystkie, te najbardziej doświadczone jak i młodsze byłe więźniarki, przyjęły postanowienie, że o tym nie można zapomnieć. Pod tym hasłem przekazujemy młodzieży wiedzę o obozie. Konspiracja w trudnych warunkach obozowych, tajne nauczanie, poezja, pomoc słabszym, solidarność ubogacały charakter i pozwalały zachować godność i przeciwstawić się bestialstwu. Wartości, które pozwoliły na przetrwanie – nakazują teraz tym, które ocalały – zachowywanie pamięci, oddawanie hołdu pomordowanym, przekazywanie wiedzy o tych mrocznych latach i przestrzeganie, zwłaszcza młodzieży – przed totalitaryzmem. Tak też czynimy każdego roku, a w bieżącym w szczególności z racji okrągłej 70 rocznicy – z żyjącymi jeszcze świadkami. Przedstawiając w ogólnym zarysie historie KL Ravensbruck i zagładę wartościowych kobiet i dziewcząt, będziemy Państwu wdzięczni za współudział w uroczystościach.

Klub b. więźniarek

Polski Komitet Obchodów 70 Rocznicy Oswobodzenia KL Ravensbruck     

Źródło artykułu: www.kobieta50plus.pl

Odzyskać z niepamięci - Obchody rocznicowe 70-lecia wyzwolenia niemieckiego obozu KL Ravensbrück

11 kwietnia 2015 r. o godz. 12.00 – 14.00 odbędzie się uroczystość rocznicowa związana z 70. rocznicą wyzwolenia obozu KL Ravensbrück.Organizatorzy Fundacja na Rzecz Kobiet JA KOBIETA i Fundacja MECEANT SZTUKI serdecznie zapraszają do uwzięcia udziału w uroczystej Mszy Świętej, która odprawiona zostanie w Bazylice Archikatedralnej p.w.św. Jana Chrzciciela ul. Świętojańska 8 w Warszawie. Wstęp wolny. 

Uroczystość rocznicowa jest hołdem składanym ofiarom zamęczonym w niemieckim, nazistowskim KL Ravensbrück oraz ocalałym byłym więźniarkom obozu – Świadkom Historii. 30 marca 2011 r. Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjął Uchwałę w sprawie ustanowienia kwietnia miesiącem pamięci o ofiarach KL Ravensbrück. W Uchwale czytamy m.in. „powinnością naszą jest upamiętnienie ofiar znanych i nieznanych i zapewnienie im należytego miejsca w historii, podkreślając ich patriotyzm, bohaterską walkę o zachowanie człowieczeństwa w skrajnie trudnych warunkach”. Uroczystość rocznicowa 11 kwietnia jest jednym z przewidzianych na kwiecień wydarzeń mających na celu „Odzyskanie z niepamięci” bohaterstwa Polek, które doświadczyły piekła obozu KL Ravensbrück.

Program uroczystości rocznicowych 11 kwietnia 2015 r.

12.00 Uroczysta Msza Święta. Nabożeństwo zostanie odprawione w intencji pomordowanych, zmarłych i żyjących Ravensbruczanek

13.00 Koncert poetycko-muzyczny w wykonaniu Aliny Mleczko – saksofony, Elżbiety Sęczykowskiej i Leszka Rysaka, którzy przeczytają poezję obozową - utwory Grażyny Chorostowskiej, młodej, lubelskiej poetki zamordowanej w KL Ravensbrück. Koncert zakończy modlitwa odmówiona przez Krystynę Zając. Uroczystość poprowadzi Hanna Nowakowska.

Uroczystościom rocznicowym związanym z obchodami 70.rocznicy oswobodzenia KL Ravensbrück patronuje Instytut Pamięci Narodowej. Projekt „Odzyskać z niepamięci – obchody rocznicowe 70-lecia wyzwolenia niemieckiego obozu KL Ravensbrück” współfinansowany jest ze środków Urzędu m.st. Warszawy a realizowany przez Fundację na Rzecz Kobiet JA KOBIETA.

Rozpoczęcie projektu Ravensbruck.pl – perspektywy wspomnień

1 kwietnia br. Fundacja na Rzecz Kobiet JA KOBIETA rozpoczęła projekt Ravensbruck.pl – perspektywy wspomnień. Głównym celem projektu jest powstanie otwartej, przyjaznej i nowoczesnej strony internetową, która zgromadzi materiały ze zbiorów muzealnych trzech podmiotów (Muzeum Martyrologii „Pod zegarem” w Lublinie , Muzeum „Pawiak” w Warszawie i Muzeum w Tykocinie) oraz Instytutu Pamięci Narodowej, które łączy tematyka projektu. 

Byłe więźniarki KL Ravensbruck przedstawią swoje wspomnienia, swoją perspektywę spojrzenia na temat, wykorzystane zostaną istniejące, rozproszone aktualnie, notacje i materiały dokumentalne. Ważne jest aby strona zachęcała do współpracy osób z zewnątrz w tym także drugie i trzecie pokolenie byłych więźniarek, posiadających dokumenty, zdjęcia oraz inne świadectwa przeżyć związanych z pobytem w obozie Ravensbruck, czasem II wojny światowej i decydujących się na ich wirtualne upublicznienie. Podmioty zaangażowane w projekt stworzą Komitet Sterujący, którego ideą przewodnią będzie upublicznienie materiałów dotyczących ofiar KL Ravensbruck w jednym miejscu. Zaplanowane są spotkania z młodzieżą i Świadkami Historii mające na celu upamiętnienie ofiary KL Ravensbruck w Lublinie, Tykocinie i Warszawie. Przewidywanym rezultatem projektu jest zaangażowanie młodego pokolenia w proces upamiętniania. Zależy nam na nowoczesnej formie prezentacji tematu, dotarciu do jak największej liczy osób. W obliczu odchodzenia świadków wydarzeń chcemy w jak najbardziej wiarygodny sposób przekazać emocje, odczucia i stany ducha więźniarek i pozwolić młodym ludziom dowiedzieć się, co myślały i czuły gdy trafiły do obozu KL Raavensbruck. Dlatego też prosimy wszystkich, którzy mają jakiekolwiek dokumenty, spisane wspomnienia czy inne pamiątki związane z obozem Ravensbruck o podzielenie się nimi z Fundacją JA KOBIETA w celu umieszczenia ich na stronie.

Projekt zakończy się w grudniu b.r., strona jednak będzie działała dalej a informację na niej będą aktualizowane.

Partnerami projektu są: Muzeum Martyrologii „Pod zegarem” w Lublinie , Muzeum „Pawiak” w Warszawie i Muzeum w Tykocinie oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Projekt jest finansowany przez Muzeum Historii Polski w ramach programu Patriotyzm Jutra.

If this is a woman – Sarah Helm

W niedzielnym wydaniu „The Guardian” z 18 stycznia 2015 roku zwróciła moją szczególną uwagę Yvonne Roberts swoją recenzją książki Sarah Helm pt: „If this is a woman”: Ravensbruck, hitlerowski obóz koncentracyjny dla kobiet, od środka. 

Po pierwsze z powodu uroczystych obchodów 70.tej rocznicy oswobodzenia obozu Auschwitz Birckenau, a po drugie i może przede wszystkim dlatego, jak zauważyła i podkreśliła sama recenzentka, obóz wybudowany przez Heinrich Himmlera w przepięknej, spokojnej scenerii wybrzeża morza bałtyckiego został zepchnięty na margines historii nazistowskich zbrodni ludobójstwa. Książka S. Helm stała się silną kobiecą odpowiedzią na: „If this is a man”, relację Primo Leviego z 1947 roku dotyczącą jego mrocznych przeżyć 

w obozie Auschwitz. 

Tak jak Auschwitz był zbrodnią przeciwko Żydom, tak Ravensbruck był zbrodnią przeciwko kobietom. Historia obozu i relacje dotyczące tego co się tam wydarzyło trafiały najczęściej do przypisów różnych publikacji, słynni historycy, tacy jak Robert Faurrison negowali istnienie komór gazowych, a świadkowie, którzy ocaleli milczeli ponieważ sądzili, że nikt nie da im wiary w to co przeżyli, w tym mniejszym od innych obozie, schowanym przez lata za tzw. ”Żelazną kurtyną”.

 Jedyny nazistowski obóz koncentracyjny dla kobiet w Ravensbruck powstał w maju 1939 roku i przeznaczony był dla 3tyś.osób. Tymczasem w lutym 1945 mieścił nawet 46 473 kobiet. I to jakich kobiet? Tylko niewielką liczbę stanowiły kobiety pochodzenia żydowskiego, większość stanowiły kobiety z 20 różnych krajów m.in. Węgier, Francji, Holandii, Polski, Związku Sowieckiego, a około 20 z Wielkiej Brytanii. 

Rzucone w wir ludobójstwa, okrucieństwa, rozpaczy, degradacji wykazały się niezwykłą odwagą, przyjaźnią, lojalnością, heroizmem i ponad ludzką wytrwałością i wyjątkową silną wolą przetrwania. Kobiety, które były matkami, żonami, lekarzami, nauczycielami akademickimi czy też drobnymi złodziejkami lub prostytutkami nie tylko przetrwały ale także zabezpieczyły dowody przemycając dokumenty obozowe tego co się stało i działo na terenie obozu. Germain Tillion, etnolog, była badaczka życia afrykańskich grup etnicznych podczas swojego pobytu w obozie, ryzykując życiem, prowadziła codzienne zapiski, dzięki którym, podczas odbywających się procesów zbrodniarzy wojennych, mogła przedstawić niezbędne fakty oraz dowody, nawet te najbardziej przerażające po to by uchronić je przed zapomnieniem. 

Jak udało im się przetrwać ten koszmar? Yvonne Roberts odpowiada, że aby poznać prawdę Sarah Helm podróżowała do Polski, Francji, Holandii , Izraela i innych części naszego globu by osobiście poznać kobiety, które ocalały i którym udało się przeżyć pobyt w obozie Ravensbruck, aby porozmawiać z ich dziećmi, właśnie po to, by wypełnić luki w ich skąpych biografiach, dotrzeć do dokumentów, listów, do osobistych przeżyć.

Zdaniem Y. Roberts zwierzenia 77 ”królików” doświadczalnych opisanych przez S.Holm daje świadectwo bestialstwa jakie miało miejsce za murami Ravensbruck. Od 1942 roku zaczęto przeprowadzać eksperymentalne operacje medyczne, o których mimo nadanej w maju 1944 roku audycji radiowej z Buckinghamshire, Międzynarodowy Czerwony Krzyż nic nie zrobił.

Dzieci rodzące się w obozie skazane były na zagładę poprzez głód, co było najczęstszą przyczyną ich śmierci. W ciągu niespełna 8 miesięcy umarło ich 600. Te które przetrwały były sterylizowane. W obozie zamordowanych zostało 50 tyś kobiet, bądź to w komorze gazowej, zastrzelonych czy też zmarło w wyniku niewolniczej pracy, braku żywności i warunków sanitarnych. Zadziwiający jest fakt, że 120 tyś kobiet , które trafiły do obozu udało się jednak przeżyć. Jedna z ocalałych: Dr. Loulou Le Porz miała swoją „rodzinę „ w bloku nr 10. To ona opowiedziała S. Helm, że „ Przestałyśmy wierzyć w dobro ludzkiej natury. Musiałam się jej nauczyć od nowa.” A po chwili dodała:” Ale to zajęło mi sporo czasu.”

I właśnie by uchronić przed zapomnieniem powstają dowody takie jak „If this is a Woman” Sarah Helm, wydawnictwo Little Brown, które pozostają w pamięci na zawsze.

Opracowanie Ewa Kurek 

tutaj recenzja w języku angielskim http://www.theguardian.com/books/2015/jan/18/if-this-is-

a-woman-review-inside-ravensbruck-camp-women-sarah-helm-profoundly-moving

Bohaterki z Ravensbruck na facebooku

Z inicjatywy licealistów z Wrocławia powstała strona poświęcona upamiętnieniu bohaterskich kobiet z obozu koncentracyjnego Ravensbruck, znajdziemy na niej wywiady i wspomnienia ocalałych Ravensbryczanek. 

 Zachęcamy do polubienia i śledzenia: https://www.facebook.com/bohaterkizravensbruck/timeline

spektakl pt. „Noc wigilijna”

Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej

w Warszawie

ma przyjemność zaprosić

5 lutego o godz. 16.00

do siedziby Centrum Edukacyjnego IPN im. J. Kurtyki

w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 21/25

na

spektakl pt. „Noc wigilijna” 

przygotowany przez młodzież z grupy teatralnej TESPIS

działającą przy LXXXIII Liceum Ogólnokształcącym im. Emiliana Konopczyńskiego
w Warszawie pod opieką p.Ewy Bednarczyk i p.Anny Krzykowskiej

w ramach projektu „O tym nie można zapomnieć …

 - spotkania z kobietami, które przeszły pieklo obozów i łagrów”

Słowo wstępne wygłosi p. Barbara Oratowska, kierownik Muzeum Martyrologii
„Pod Zegarem” o/ Muzeum Lubelskiego.

Spektakl jest swobodną adaptacją sztuki autorstwa Zofii Pociłowskiej, późniejszej absolwentki ASP w Warszawie i artystki – rzeźbiarki.
Zofia napisała ją w czasie pobytu w obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbrück.

Uwięzione wystawiły sztukę po kryjomu w wigilijny wieczór 1942 r.

Tekst sztuki pt. „Noc wigilijna” znajduje się w zbiorach 

Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” w Lublinie.

Anioł, Zofia Pociłowska-Kann, ceramika

KL Ravensbrück – „Odzyskać z niepamięci - O tym nie można zapomnieć...”

Projekt „Odzyskać z niepamięci - KL Ravensbrück” prowadzony jest nieprzerwanie (pod różnymi nazwami) od 2004 roku. W wyniku pierwszych spotkań byłych więźniarek, z młodymi wolontariuszami, powstała wówczas pierwsza publikacja pt. „Odzyskać z niepamięci”, wydana przez Fundację na Rzecz Kobiet - JA KOBIETA. Ideą projektu jest zachowanie od zapomnienia ofiar i historii hitlerowskiego obozu
koncentracyjnego dla kobiet KL Ravensbrück. 

Obóz działał w latach 1939-45 przez jego piekło przeszło 132 tys. kobiet 28 narodowości, zginęło około 92 tys., w tym ok. 40 tys. Polek. Więźniarki były wykorzystywane do prac niewolniczych, na rzecz firm niemieckich, poddawano je torturom psyhicznym i fizycznym, przeprowadzano zbrodnicze doświadczenia pseudomedyczne – w większości na młodych Polkach. 

Operacjom kostnym i mięśniowym poddano 86 więźniarek, w tym 74 Polki, więźniarkom wstrzykiwano też bakterie. Wyzwolenie obozu przez Armię Czerwoną niosło ze sobą kolejne cierpienia i rażące przykłady łamania praw człowieka.

Celem naszych działań jest promocja praw człowieka i jednostki, w kontekście jednego z najtragiczniejszych przykładów ich łamania w historii ludzkości. Także działanie na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na wiek i płeć. Kieruje nami potrzeba upowszechniania przemilczanej historii i martyrologii kobiet KL Ravensbrück. W podejmowanych działaniach pokazujemy, ku przestrodze dla żyjących i przyszłych pokoleń, że taki dramat nie powinien nigdy więcej się powtórzyć. Dramat który człowiek zgotował człowiekowi. 

Historia obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück dotknęła bezpośrednio - najbliższe nam osoby, były więźniarkami KL Ravensbrück. Znalazły się tam po Powstaniu Warszawskim. Nasze działania biorą się z potrzeby serca – jesteśmy częścią tej społeczności Kobiet, to nasze Babcie, Mamy, Ciocie, Teściowe, Przyjaciółki... Wszystkie one doświadczyły traumy pobytu w KL Ravensbrück. Jednocześnie były i są to kobiety zdeterminowane w swoim przyznawaniu się do polskości, w walce o polskość, w walce o tożsamość naszego narodu, i prawo jednostki do wolności. Działamy po to żeby zachować od zapomnienia wspomnienia naocznych Świadków Historii/Świadków Czasu.

Archiwizujemy efekty naszych działań dla przyszłych pokoleń - nie tylko Polaków. Poprzez działania dt. polskiej historii chcemy praktycznie stosować/wdrażać ideę solidarności międzypokoleniowej, a także solidarności między kobietami, jak również uczyć tolerancji i ważności praw człowieka, w kontekście jednego z najtragiczniejszych przykładów ich łamania, w historii ludzkości.

Ważna jest dla nas tożsamość historyczna, chcemy poznać się nawzajem i zrozumieć problemy, powody podejmowania decyzji, chcemy dowiedzieć się „skąd pochodzimy”. Pokazać, zwłaszcza młodemu pokoleniu, jak fascynujące rzeczy mają do powiedzenia osoby starsze i walczyć z stereotypowym postrzeganiem seniorów. 

Projekt realizujemy w szczególności dla żyjących Świadków Historii, ich rodzin, bliskich, zmarłych Ravensbruczanek. Ludzi wrażliwych, dla których tożsamość historyczna jest ważna - do młodych i do starszych, kobiet i mężczyzn. Polaków i innych ofiar represji nazistowskich. Polonii, mieszkańców różnych krajów dotkniętych lub/i zainteresowanych tematem. Potencjalnych wolontariuszy, w 

każdym wieku, chcących zaangażować swój czas na rzecz intensywnej realizacji projektu.

Adresatem projektu są osoby zainteresowane kształceniem świadomości obywatelsko-politycznej w m.in. instytutów naukowych, muzeów, nauczycieli, metodyków nauczania. Instytucji polskich i międzynarodowych, organizacji pozarządowych, osób indywidualnych, które zainteresowane są współpracą. Celem projektu jest propagowania idei, tworzenia projektów i publikacji na temat zanikającej pamięci.

Zaplanowane działania:

- Prace nad uchwaleniem ustawy o dniu pamięci, spotkania z politykami i instytucjami, współpraca przy tworzeniu ustawy.

- Dotarcie do byłych więźniarek, które są żywymi świadkami historii, spotkania indywidualne i grupowe, nagrania wywiadów, audio i video, archiwizacja zdjęć i wspomnień.

- Edukacja młodzieży na drodze dialogu międzypokoleniowego - poprzez spotkania z więźniarkami, spotkania edukacyjne, debaty, projekty specjalne.

- Zaangażowanie nauczycieli i uczniów we wspólną pracę nad projektem i spotkania z byłymi więźniarkami.

- Wydawnictwo – opracowanie i publikacja wydawnictw upamiętniających i kultywujących pamięć o ofiarach obozu, oraz martyrologii więźniarek.

- Prace nad stworzeniem muralu/murali w przestrzeni miejskiej, w celu budowania masowej świadomości historii obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück.

Całość artykułu http://uczyc-sie-z-historii.pl/pl/projekty/zobacz/192